İçerik İlkeleri

Kısaca: İçeriklerimiz kaynaklarından derlenir ve yapay zekâ ile yazılır; bunu açıkça söyleriz. Kaynakta olmayan bilgiyi, alıntıyı ya da kişiyi uydurmayız. Ürünleri kendimiz test etmeyiz ve test etmiş gibi yazmayız. Her içeriğin kaynaklarını gösteririz. Reklamı her zaman etiketleriz. Hata yaptığımızda düzeltmeyi açıkça yayımlarız.

Bu ilkeler DijiSeyir’de yayımlanan her içerik için bağlayıcıdır; bir içeriğin yapay zekâ ile yazılmış olması bu kuralların hiçbirini gevşetmez. Bir durumun bu metinde açıkça yer almaması, ilkelerin ruhuna aykırı davranılabileceği anlamına gelmez. Tereddüt edilen her durumda daha temkinli seçeneği uygularız: Doğrulayamadığımız bilgiyi yayımlamayız.

İçerikler nasıl hazırlanıyor

DijiSeyir yapay zekâ destekli bir teknoloji içerik sitesidir; muhabiri ya da editörü yoktur. İçeriklerimiz şu adımlarla hazırlanır:

1. Kaynak: Bir konu, birincil kaynağından (şirket ya da kurum duyurusu, resmî belge, bilimsel makale) okunur. Birincil kaynak yoksa en az iki bağımsız ve güvenilir kaynak aranır; bulunamazsa konu yazılmaz.
2. Yazım: Metin yapay zekâ ile yazılır. Rakamlar, tarihler, adlar, fiyatlar ve alıntılar yazım sırasında kaynağıyla karşılaştırılır; kaynakta olmayan bilgi eklenmez.
3. Denetim: İçerik, yayımlanmadan önce otomatik denetimlerden geçer (zorunlu alanlar, biçim, bağlantı ve görsel denetimleri). Denetimden geçmeyen içerik yayımlanmaz.
4. Kaynak listesi: Yararlanılan kaynaklar her içeriğin sonunda bağlantılarıyla listelenir. Okur, yazdıklarımızı kendisi de kontrol edebilmelidir.

Yayın süreci otomatiktir: İçerikler yayımlanmadan önce bir editör tarafından tek tek okunup onaylanmaz. Bu yüzden okur bildirimlerini ve düzeltmeleri ciddiye alırız (bkz. Düzeltmeler ve kaldırma talepleri).

Doğruluk ve kaynak kullanımı

• Birincil kaynak esastır. Rakamları, tarihleri ve teknik özellikleri mümkün olduğunda birincil kaynaktan (resmî açıklama, mahkeme kararı, bilanço, hakemli makale, Resmî Gazete, düzenleyici kurum kararı) alırız. Başka bir siteden aktarılan rakamı kaynağında görmeden kullanmayız.
• Tek kaynaklı iddia yazılmaz. Tek bir kaynağa dayanan söylenti ve sızıntıları yayımlamayız. Birden fazla güvenilir kaynağın aktardığı ama doğrulanmamış bir bilgiyi yazarsak başlıkta ve metinde açıkça “iddia” olarak belirtiriz.
• İddia ile olgu ayrılır. Bir şirketin ya da kişinin açıklamaları “açıkladı”, “öne sürdü”, “iddia ediyor” gibi ifadelerle, kime ait oldukları belli olacak biçimde aktarılır.
• Atıf açıktır. Bir bilgiyi başka bir yayından aldıysak metinde o yayının adını anar ve kaynak listesinde bağlantısını veririz. Başkasının emeğini kendi içeriğimiz gibi sunmayız; başka sitelerden cümle kopyalamayız.
• Basın bültenleri olduğu gibi yayımlanmaz. Bir şirket duyurusundan içerik hazırlıyorsak bilgiyi bağlamıyla verir, şirketin iddialarını iddia olarak aktarırız.
• Alıntılar kaynaktaki gibidir. Yalnızca kaynakta gerçekten geçen sözleri, kime ait olduğunu belirterek aktarırız. Yabancı dildeki alıntıları çevirirken anlamı değiştirmeyiz.
• Bilimsel çalışmalar bağlamıyla verilir. Çalışmanın hakemli olup olmadığını ve sınırlılıklarını belirtiriz; tek bir çalışmayı kesin bilimsel sonuç gibi sunmayız.
• Tarih ve fiyat açıktır. Tarihleri mutlak yazarız (“5 Kasım’da”). Türkiye fiyatı resmî olarak açıklanmadıysa yabancı para birimindeki fiyatı çevirip Türkiye fiyatı gibi sunmayız.
• Gelişen konular güncellenir. Yeni bilgi geldiğinde içeriği tarihli bir güncellemeyle genişletir, neyin henüz bilinmediğini de yazarız.

İsimsiz kaynakla kendimiz çalışmayız. Başka bir yayının isimsiz kaynağa dayandırdığı bir bilgiyi aktarmamız gerekirse bunu o yayının adıyla ve bilginin isimsiz kaynağa dayandığını açıkça belirterek yaparız; böyle bir bilgiyi kesin bilgi gibi sunmayız.

Uydurma yok, “test ettik” yok

• Var olmayan bir bilgi, olay, kişi, kurum, rakam ya da kaynak yazmayız; kaynakta geçmeyen bir sözü kimseye mal etmeyiz.
• Ürünleri kendimiz kullanmaz, test etmez ve ölçmeyiz. Bu yüzden “test ettik”, “kullandık”, “denedik” gibi ifadelerle deneyim anlatmayız; bir üründen söz ederken yayımlanmış ölçüm ve deneyimleri kaynağıyla aktarırız.
• Birinci tekil şahısla kişisel deneyim anlatmayız; içeriklerimizin arkasında bir kişi varmış gibi yazmayız.

Yapay zekâ kullanımı

İçeriklerimiz yapay zekâ ile yazılır ve bunu gizlemeyiz. Tüm içerikler tek imzayla, DijiSeyir · Yapay zekâ destekli içerik imzasıyla yayımlanır; sitemizde kişi imzası, yazar sayfası ya da yazar fotoğrafı yoktur. Temel kuralımız basit: Yapay zekâ ile yazılan bir içerik de bu sayfadaki ilkelerin tamamına uyar.

Yapay zekâya asla yaptırmadığımız işler

• Alıntı, kaynak, rakam ya da olay uydurmak; var olmayan bir kaynağa atıf yapmak.
• Bir ürünü kullanmış ya da test etmiş gibi deneyim anlatmak.
• Fotoğraf yerine geçebilecek gerçekçi görseller üretmek, gerçek kişilerin ses ya da görüntüsünü taklit etmek.
• Okurlarımızın kişisel verilerini ya da bize gönderilen yazışmaları, veri koruma güvencesi vermeyen dış hizmetlere aktarmak.

Şeffaflık

Yapay zekâ ile üretilmiş bir illüstrasyonu ya da örnek çıktıyı bir konuyu açıklamak için kullanırsak, görselin ya da çıktının yanında bunu açıkça belirtiriz. Sesli dinleme gibi bir özellik eklersek sentetik sesi oynatıcıda belirtiriz. Bu ilkeyi, araçlar ve kullanım biçimleri değiştikçe gözden geçiririz.

İçerik türlerini nasıl etiketliyoruz

Her içeriğin başında türünü gösteren bir etiket bulunur. Okur, okuduğu metnin bir haber mi yoksa bir yorum mu olduğunu ilk bakışta anlayabilmelidir.

• Haber: Bir gelişmeyi kaynaklarına dayanarak aktarır. Yorum içermez.
• Analiz: Bir gelişmenin bağlamını, nedenlerini ve olası sonuçlarını kaynaklara ve verilere dayanarak tartışır. Yorum içerir ama dayanağını gösterir.
• Görüş: DijiSeyir’in bir gelişmeye dair yorumudur; haber değildir ve sayfasında bu açıkça belirtilir. Dayandığı olgular yine doğruluk kurallarımıza tabidir.
• İnceleme ve Karşılaştırma: Ürünün teknik bilgileri, yayımlanmış bağımsız test ve ölçüm sonuçları ile kullanıcı deneyimleri derlenerek hazırlanan, puan verilen ürün değerlendirmeleridir. Ürünleri kendimiz test etmeyiz.
• Rehber: Bir işi adım adım nasıl yapacağınızı anlatır; adımlar üreticinin ya da hizmet sağlayıcının güncel resmî belgelerine dayanır.
• Röportaj: Kamuya açık bir söyleşiden (başka bir yayında ya da bir etkinlikte yapılmış) soru-cevap biçiminde derlenir; kendimiz söyleşi yapmayız. Kaynağı belirtilir; yanıtlar kısaltılabilir ama anlamları değiştirilmez.
• Video: Görüntülü içerikler de aynı ilkelere bağlıdır; videolarda kullanılan arşiv ya da temsilî görüntüler belirtilir.

İncelemeler: nasıl değerlendirir ve puanlarız

İncelemelerimiz; üreticinin teknik bilgileri, bağımsız laboratuvarların ve diğer yayınların yayımladığı test ve ölçüm sonuçları ile kullanıcı deneyimleri derlenerek hazırlanır. Amacımız, “bu ürünü almalı mıyım?” sorusuna Türkiye’deki fiyatı ve kullanım koşullarını hesaba katarak dürüst bir yanıt vermektir. Kendimiz ölçüm yapmayız ve bir ürünü kullanmış gibi deneyim anlatmayız.

Hangi bilgilere dayanırız

• Telefon ve tabletler: Ekran, pil ve kamera değerlendirmesinde yayımlanmış ölçüm sonuçlarını, hangi kaynaktan geldiklerini belirterek kullanırız.
• Bilgisayarlar ve bileşenler: Performans karşılaştırmalarında aynı test programıyla ve benzer koşullarda alınmış sonuçları yan yana koyarız; farklı koşullarda alınmış ölçümleri karşılaştırılabilir gibi sunmayız.
• Elektrikli araçlar: Üreticinin beyan ettiği menzilin yanında, kaynaklarda yayımlanmış gerçek yol ölçümlerini ve dış hava sıcaklığının etkisini belirtiriz.
• Oyunlar: Aktardığımız değerlendirmelerin hangi sürüm ve platform için yapıldığını belirtiriz.
• Yapay zekâ modelleri: Yayımlanmış kıyaslama (benchmark) sonuçlarını, hangi test setinden ve hangi koşullarda alındıklarını belirterek aktarırız; kendi test setimiz yoktur.

Puanlama

• Ürünlere 10 üzerinden, tek ondalıklı bir genel puan veririz. Genel puan; ürün türüne göre belirlenen alt puanların (ör. ekran, performans, pil, kamera, yazılım desteği, fiyat-performans) ağırlıklı ortalamasından hesaplanır; alt puanların dayanağı incelemede gösterilir.
• Puan, incelemenin yayımlandığı tarihteki pazar koşullarına ve Türkiye’deki resmî satış fiyatına göredir. Yazdığımız fiyat, inceleme tarihinde resmî satış kanalındaki fiyattır.
• Puan bantlarımız: 9,0 ve üzeri olağanüstü; 8,0–8,9 çok iyi, rahatlıkla önerilir; 7,0–7,9 iyi ama belirgin ödünleri var; 6,0–6,9 ortalama, ancak belirli kullanıcılara uygun; 6,0’ın altı önermiyoruz.
• Önemli bir yazılım güncellemesi ya da fiyat değişikliği ürünün değerlendirmesini esaslı biçimde değiştirirse incelemeyi tarihli bir notla güncelleriz; puan değişirse eski puanı da notta gösteririz.

Ödüller

• DijiSeyir Seçimi: Kendi sınıfında değerlendirdiğimiz en iyi ürünlere verilir; genel puanın en az 8,5 olması gerekir.
• Fiyat-Performans: Türkiye’deki fiyatına göre sunduğu değerle öne çıkan ürünlere verilir.

Ödüllerimizi üreticilere satmayız ve ödül logolarının reklamlarda kullanımı için ücret almayız.

Çıkar çatışmaları ve üreticilerle ilişkiler

Okurlarımız, bir ürünü ya da şirketi neden övdüğümüzü veya eleştirdiğimizi sorgulamak zorunda kalmamalı. Bu yüzden:

• Hakkında içerik yayımladığımız şirketlerden, bir içeriğin yayımlanması ya da içeriği karşılığında ödeme, hediye veya başka bir menfaat kabul etmeyiz.
• DijiSeyir’in ya da site sahibinin içeriğin konusu olan bir şirketle ticari ya da mali bir bağı varsa bu bağ içeriğin sonunda açıkça belirtilir.
• Ürünleri kendimiz test etmediğimiz için inceleme amacıyla ürün istemeyiz. Bir üreticiden herhangi bir destek alırsak bunu ilgili içeriğin sonunda belirtiriz; bu destek içeriği etkileyemez.
• Üreticiler içeriklerimizi yayından önce göremez, metni onaylayamaz ve puanı etkileyemez.
• Bize yayın saatine bağlı (ambargolu) bir duyuru gönderilirse yalnızca yayın zamanına ilişkin koşula uyarız; içerik onayı ya da belirli konulara değinmeme şartı içeren koşulları kabul etmeyiz.

Reklam ve sponsorlu içerik

Şu anda sitemizde reklam ya da sponsorlu içerik bulunmuyor. Yayımlamaya başlarsak şu kurallar geçerlidir:

• Reklam alanları içeriklerden görsel olarak ayrılır ve “Reklam” ibaresi taşır.
• Sponsorlu içerikler “Sponsorlu” etiketi ve sponsorun adıyla, sitenin kendi içeriklerinden farklı bir tasarımla yayımlanır ve hiçbir zaman haber gibi sunulmaz.
• Sponsorlu içerikler de doğruluk kurallarımıza tabidir: Yanlış ya da yanıltıcı iddia içeren, sağlık ve finans konularında okuru riske atan içerikleri yayımlamayız.
• Reklam verenler ve sponsorlar, içeriklerimizin konusu, zamanlaması ya da içeriği hakkında söz sahibi değildir.
• Şu anda satış ortaklığı (affiliate) bağlantıları kullanmıyoruz. Kullanmaya başlarsak bunu ilgili sayfalarda açıkça belirtir, bu sayfayı güncelleriz; ürün seçimlerimiz ve puanlarımız bu gelirden bağımsız kalır.

Fotoğraf ve görseller

Görselleri yalnızca kullanım izni açık kaynaklardan, şu sırayla alırız: içeriğin konusu olan şirketin ya da kurumun basın görseli; kaynağın kendi özgür lisanslı (CC BY, CC BY-SA, CC0) görseli; Wikimedia Commons’taki özgür lisanslı ya da kamu malı görseller; son olarak Unsplash. Başka haber sitelerinin, sosyal medya hesaplarının ya da arama motoru sonuçlarının görsellerini kullanmayız.

• Her görselin altında sahibinin ve lisansının adı yer alır.
• Görsel içeriğin konusunu birebir göstermiyorsa altyazıda “Temsilî görsel” olarak belirtilir.
• Fotoğrafların anlamını değiştirecek düzenleme yapmayız; kırpma ve boyutlandırma gibi teknik müdahaleler bunun dışındadır.

Mahremiyet ve hassas konular

Kişilerin özel hayatına yalnızca kamu yararı açıkça gerektiriyorsa gireriz. Veri ihlallerini anlatırken sızdırılan kişisel verileri yayımlamaz, bu verilere nasıl ulaşılacağını göstermeyiz. Siber saldırı yöntemlerini anlatırken okurun kendini korumasına yetecek kadar ayrıntı verir, saldırıyı tekrarlamaya yarayacak teknik ayrıntıyı paylaşmayız. Çocukların kimliğini açık eden görüntü ve bilgileri kullanmayız. Sağlık ve yatırım tavsiyesi niteliği taşıyan içerik yayımlamayız.

Düzeltmeler ve kaldırma talepleri

Hata yaptığımızda bunu hızlıca ve açıkça düzeltiriz. Bir hatayı sessizce silmek ya da metni iz bırakmadan değiştirmek okurun güvenini zedeler.

• Düzeltme: İçerikte olgusal bir hata (yanlış rakam, isim, tarih, alıntı ya da yanıltıcı bir ifade) varsa metni düzeltir, içeriğin sonuna neyin yanlış olduğunu ve doğrusunu söyleyen tarihli bir “Düzeltme” notu ekleriz.
• Güncelleme: Yayımlandıktan sonra yeni bilgi geldiğinde içeriği tarihli bir güncellemeyle genişletiriz. Güncellemeler hata düzeltmesi değildir; ikisini birbirine karıştırmayız.
• Başlık değişiklikleri: Başlığın anlamını değiştiren her düzenlemeyi notla belirtiriz. Anlamı etkilemeyen yazım düzeltmeleri not gerektirmez.
• Kayıt: Tüm düzeltmeler tarihleriyle birlikte Düzeltmeler sayfasında listelenir.
• Kaldırma talepleri: Bir içeriğin kişilik haklarınızı, telif hakkınızı ya da kişisel verilerinizi ihlal ettiğini düşünüyorsanız düzeltme ve içerik kaldırma adresimize içeriğin bağlantısı, itiraz ettiğiniz bölüm ve gerekçenizle yazabilirsiniz. Her talebi inceler, haklı bulduğumuz durumlarda içeriği düzeltir ya da yayından kaldırırız.
• Yayından kaldırma: Bir içeriği bunun dışında yalnızca hukuki zorunluluk, bir kişinin güvenliğini tehdit eden bir durum ya da içeriğin temelden yanlış olması gibi istisnai hâllerde kaldırırız.

Hata bildirimlerini ve kaldırma taleplerini İletişim sayfasındaki düzeltme adresimizden iletebilirsiniz. Olgusal hata bildirimlerini hafta içi 24 saat içinde yanıtlamayı hedefleriz.

Okur yorumları ve geri bildirim

Sitemizde şu anda bir yorum alanı bulunmuyor; okur geri bildirimlerini e-postayla alıyoruz. Yorum alanı açarsak moderasyon kurallarımızı bu sayfada yayımlayacağız. Sosyal medya hesaplarımızda nefret söylemi, taciz, kişisel veri paylaşımı ve spam içeren yorumları gizleriz ya da sileriz; bize yöneltilen eleştirileri ise silmeyiz.

Bir içeriğimizle ilgili itirazınız, eksik gördüğünüz bir bakış açısı ya da önermek istediğiniz bir konu varsa İletişim sayfasındaki adreslerden bize ulaşabilirsiniz. Haklı bulduğumuz eleştirileri içeriklerimize yansıtır, gerekirse düzeltme yayımlarız.

Bu ilkelerin güncellenmesi

Bu ilkeleri karşılaştığımız yeni durumlara ve yapay zekâ araçlarındaki değişikliklere göre gözden geçirir, gerektiğinde genişletiriz. Esaslı değişiklikleri bu sayfanın başındaki güncelleme tarihiyle birlikte duyururuz.

Sorumluluk ve iletişim

Bu ilkelerin uygulanmasından site sahibi sorumludur; site sahibinin bilgileri ve adresi Site Bilgileri sayfasında yer alır.

Bu ilkelerle ilgili sorularınızı ve bir içeriğimizin ilkelere aykırı olduğunu düşündüğünüz durumları [email protected] adresine; hata bildirimlerini ve içerik kaldırma taleplerini ise [email protected] adresine iletebilirsiniz.